Ceza Hukuku
Ders Notu
1. Sınıf / Temel Seviye
Ceza Hukukunda Kusur Biçimleri: Olası Kast ile Bilinçli Taksir Ayrımı
HA
Hukuk Çalışma Notu
İlgili Mevzuat Maddeleri:
TCK m.21
TCK m.22
Hukukçunun Özeti & Kritik İpuçları
- • Doğrudan Kast: Neticeyi bilmek ve istemek.
- • Olası Kast: Neticenin gerçekleşebileceğini öngörmek ve "olursa olsun" diyerek kabullenmek.
- • Bilinçli Taksir: Neticeyi öngörmek fakat kişisel beceri veya şansa güvenerek neticenin gerçekleşmeyeceğini ummak.
- • Basit Taksir: Özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle neticeyi hiç öngörememek.
Giriş: Failin Zihin Dünyasına Yolculuk
Ceza hukukunda bir fiilin varlığı kadar, failin o fiile yönelik iç dünyası (manevi unsur) hayati önem taşır. TCK m.21 ve m.22 arasındaki sınır çizgisi, bir failin 5 yıl mı yoksa 20 yıl mı hapis cezası alacağını belirleyebilir.
Frank Formülleri ile Ayrım
Alman ceza hukukçusu Reinhard Frank tarafından geliştirilen ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarında da sıkça atıf yapılan formül şudur:
- Olası Kast Formülü: Fail neticenin gerçekleşme ihtimalini görür ve içinden der ki: "Öyle veya böyle, gerçekleşirse gerçekleşsin, yine de bu hareketi yapacağım." Fail neticeyi kabullenmiştir (Rıza göstermiştir).
- Bilinçli Taksir Formülü: Fail neticeyi öngörür fakat içinden der ki: "Ben çok iyi bir şoförüm, bir şey olmaz, netice gerçekleşmez." Fail neticeyi istememekte, kendi ustalığına veya tesadüfe güvenmektedir.
Pratik Bir Örnek Üzerinden Karşılaştırma
Kalabalık bir caddede saatte 140 km hızla araç kullanan bir sürücüyü düşünelim:
- Eğer sürücü: "Burada birine çarparsam ölür, ama umrumda değil, yoluma bakarım" düşüncesindeyse $
ightarrow$ Olası Kast (TCK m.21/2). - Eğer sürücü: "Evet çok hızlıyım, riskli ama benim reflekslerim harikadır, frenlerim mükemmel, kimseye çarpmam" düşüncesindeyse $
ightarrow$ Bilinçli Taksir (TCK m.22/3).
Bu Not Nasıl Çıkarıldı?
Bu çalışma notu, ilgili kanun gerekçesi, Yargıtay Ceza/Hukuk Genel Kurulu kararları ve doktrindeki temel ders kitapları karşılaştırılarak hazırlanmıştır. Amacım hem kendi hukuk sınavlarıma en verimli şekilde hazırlanmak hem de benzer konuyu çalışan meslektaş adaylarıma sade bir özet sunmaktır.